INFORMACJA O PROGRAMIE AUTORSKIM

"W KRĘGU JĘZYKA I KULTURY"

W roku szkolnym 2001/2002 rozpoczęłam wdrażanie autorskiego programu "W kręgu języka i kultury", przeznaczonego do realizacji na lekcjach języka polskiego i godzinach do dyspozycji wychowawcy.
Program jest zgodny z "Podstawą programową kształcenia ogólnego" oraz Wizją i Misją Szkoły Podstawowej nr 21.
Został on zrecenzowany i pozytywnie oceniony przez mgr Ewę Grodecką - przewodniczącą SNaP oraz dra hab. Józefa Kościa - pracownika naukowego Instytutu Filologii Polskiej UMCS.
Podstawowym założeniem tego programu jest takie ukształtowanie osobowości uczniów, by radzili sobie w zmieniającym się szybko świecie XXI wieku. To założenie wypływa z wiary, iż jak najszersze uczestnictwo w kulturze, poznanie i rozumienie różnych jej przejawów, postawa otwarta, twórcza, rozwijanie wyobraźni oraz takie kształcenie języka, by był jak najsprawniejszym narzędziem porozumiewania się między ludźmi, ułatwiają poruszanie się we współczesnym świecie i są podstawowymi umiejętnościami niezbędnymi każdemu człowiekowi. Świadome formowanie tych umiejętności najkorzystniej jest rozpocząć właśnie u dzieci dziesięcio - , trzynastoletnich.
Program wyrasta z koncepcji kształcenia kreatywnego i edukacji aksjologicznej, zapewnia podmiotowe traktowanie ucznia. Nawiązując do holistycznej wizji kształcenia i opierając się na podstawie programowej stwarza możliwości blokowania treści w obrębie przedmiotu, włączania elementów sztuki, historii, szeroko pojętej kultury oraz ścieżek edukacyjnych. Poszerza pole kontaktu dziecka z różnymi tekstami kultury. Silny akcent kładzie na edukację medialną, wdrożenie do pracy z komputerem. Bardzo istotną rolę w programie odgrywa też kształcenie postaw, właściwych nawyków, kompetencji kluczowych, ze szczególnym naciskiem na wychowanie "ku wartościom".
Treści kształcenia i wychowania traktowane są łącznie i ujęte w dwa moduły. Moduł I - "W kręgu kultury języka" obejmuje zagadnienia związane ze skutecznym komunikowaniem się, tworzeniem tekstów ustnych i pisemnych, świadomym i sprawnym używaniem języka, etyką i etykietą mówienia oraz kulturą żywego słowa. Podstawowym założeniem kształcenia językowego jest traktowanie języka funkcjonalnie. Moduł II - "W kręgu kultury dawniej i dziś" skupia treści i tematykę związaną z samokształceniem ucznia, edukacją medialną i czytelniczą, z odbiorem lektury i innych tekstów kultury. Tu także pojawiają się treści aksjologiczne i dotyczące kultury bycia na co dzień. Treści kształcenia niniejszego programu rozumiane są czynnościowo i zapisane w osiągnięciach ucznia kończącego poszczególne klasy oraz w inwentarzu podstawowych pojęć i zagadnień dla nauczyciela. Treści zostały dobrane do programu tak, by stanowiły jasną, klarowną i przejrzystą całość, były reprezentatywne, dostarczały spójnej wiedzy, a przede wszystkim spełniały kryterium przydatności dla uczniów i kryterium potrzeb uczących się, by były związane z ich oczekiwaniami, poziomem oraz kierunkiem ich motywacji i zainteresowań. Wynika to z przekonania, iż motywacja jest podstawą i źródłem wszelkiego wysiłku, a zatem warto inwestować w takie treści i metody, które wzbudzą zainteresowanie uczniów. Układ treści kształcenia w poszczególnych klasach jest spiralny i wpisany w kręgi tematyczne: JESTEM - RAZEM - WOKÓŁ MNIE - SKĄD JESTEM - DOKĄD DĄŻĘ. Zagadnienia ujęte w te kręgi tematyczne ilustrowane są różnymi tekstami kultury, z reguły bliskimi doświadczeniom dziecka.
Program określa cele dydaktyczno - wychowawcze. Informuje o sposobach realizacji, procedurach osiągania celów oraz o sposobach sprawdzania i oceniania uczniów. Podaje także materiał lekturowy i pozalekturowy, proponuje tematykę godzin do dyspozycji wychowawcy klasowego, skorelowaną ze ścieżkami międzyprzedmiotowymi i materiałem literackim opracowywanym na lekcjach języka polskiego. Te połączone treści skoncentrowane są wokół wyżej wymienionych kręgów tematycznych. W rozdziale "Przykładowe rozwiązania" znajduje się tekst kontraktu z uczniem, ankieta skierowana do rodziców oraz scenariusze lekcji. Całość zamyka bibliografia podstawowych pozycji pomocnych w trakcie budowania niniejszego programu.
Podstawowym bodźcem do opracowania tego programu była chęć dostosowania celów, treści, sposobów i metod kształcenia do potrzeb edukacyjnych uczniów Szkoły Podstawowej nr 21 w Lublinie.
Cele programu "W kręgu języka i kultury" w całości zgodne są z celami nauczania, kształcenia umiejętności i wychowania oraz celami edukacyjnymi języka polskiego ujętymi w "Podstawie programowej kształcenia ogólnego". Ponadto program zakłada:
  1. Rozpoznanie zespołu uczniowskiego, integrację klasy.
  2. Rozwijanie umiejętności pracy w zespole, w małej grupie.
  3. Wyrobienie nawyku pozytywnej motywacji do nauki.
  4. Rozbudzanie zainteresowań humanistycznych uczniów.
  5. Pobudzanie do działań twórczych poprzez zabawy ogólnorozwojowe, gry dramowe, inscenizacje itp.
  6. Przygotowanie do świadomego, krytycznego odbioru środków masowej komunikacji (film, telewizja, prasa, radio) przez ich obserwacje, analizę, odkrywanie specyfiki tworzywa mass mediów.
  7. Utrwalenie nawyków kulturalnego, refleksyjnego obcowania z książką, czasopismem, komputerem, radiem, magnetofonem, telewizorem.
  8. Przygotowanie do samokształcenia, korzystania z różnych źródeł informacji, rozbudzanie i rozwijanie potrzeb czytelniczych.
  9. Wykorzystanie umiejętności pracy z komputerem.
  10. Przygotowanie do sprawnego, świadomego posługiwania się językiem.
  11. Dbanie o etykę i etykietę mówienia.
  12. Kształcenie umiejętności skutecznego porozumiewania się.
  13. Pobudzanie do aktywnego uczestnictwa w życiu klasy, szkoły, środowiska.
  14. Poznanie specyfiki swego najbliższego otoczenia, regionu, małej ojczyzny.
  15. Kształtowanie postaw uczuciowego związku z polskością, tradycją, kulturą i historią narodową.
  16. Rozwijanie pozytywnych cech charakteru, takich jak np. otwartość, tolerancja, życzliwość, szacunek dla innych. Wychowanie "ku wartościom".
  17. Dbanie o kulturę zachowania na co dzień.